اجزاي شبکه
يک شبکه کامپيوتري شامل اجزايي است که براي درک کارکرد شبکه لازم است تا با کارکرد هر يک از اين اجزا آشنا شويد. شبکه هاي کامپيوتري در يک نگاه کلي داراي چهار قسمت هستند. مهمترين قسمت يک شبکه، کامپيوتر سرويس دهنده (Server) نام دارد. يک سرور در واقع يک کامپيوتر با قابليت ها و سرعت بالا است.. تمام اجزاي ديگر شبکه به کامپيوتر سرور متصل مي شوند.
کامپيوتر سرور وظيفه به اشتراک گذاشتن منابع نظير فايل، دايرکتوري و غيره را بين کامپيوترهاي سرويس گيرنده بر عهده دارد. مشخصات کامپيوترهاي سرويس گيرنده مي تواند بسيار متنوع باشد و در يک شبکه واقعي Client ها داراي آرايش و مشخصات سخت افزاري متفاوتي هستند. تمام شبکه هاي کامپيوتري داراي بخش سومي هستند که بستر يا محيط انتقال اطلاعات را فراهم مي کند. متداول ترين محيط انتقال در يک شبکه کابل است.
تجهيزات جانبي يا منابع سخت افزاري نظير چاپگر، مودم، هاردديسک، تجهيزات ورود اطلاعات نظير اسکند و غيره، تشکيل دهنده بخش چهارم شبکه هاي کامپيوتري هستند. تجهيزات جانبي از طريق کامپيوتر سرور در دسترس تمام کامپيوترهاي واقع در شبکه قرار مي گيرند. شما مي توانيد بدون آنکه چاپگري مستقيماً به کامپيوتر شما متصل باشد، از اسناد خود چاپ بگيريد. در عمل چاپگر از طريق سرور شبکه به کامپيوتر شما متصل است.

 ويژگي هاي شبکه
همانطور که قبلاً گفته شد، يکي از مهمترين اجزاي شبکه هاي کامپيوتري، کامپيوتر سرور است. سرور مسئول ارائه خدماتي از قبيل انتقال فايل، سرويس هاي چاپ و غيره است. با افزايش حجم ترافيک شبکه، ممکن است براي سرور مشکلاتي بروز کند. در شبکه هاي بزرگ براي حل اين مشکل، از افزايش تعداد کامپيوترهاي سرور استفاده مي شود که به اين سرور ها، سرور هاي اختصاصي گفته مي شود. دو نوع متداول اين سرور ها عبارتند از File and Print server و Application server. نوع اول يعني سرويس دهنده فايل و چاپ مسئول ارائه خدماتي از قبيل ذخيره سازي فايل، حذف فايل و تغيير نام فايل است که اين درخواست ها را از کامپيوتر هاي سرويس گيرنده دريافت مي کند. اين سرور همچنين مسئول مديريت امور چاپگر نيز هست.
هنگامي که يک کاربر درخواست دسترسي به فايلي واقع در سرور را ارسال مي کند، کامپيوتر سرور نسخه اي از فايل کامل را براي آن کاربر ارسال مي کند. بدين ترتيب کاربر مي تواند به صورت محلي، يعني روي کامپيوتر خود اين فايل را ويرايش کند.
کامپيوتر سرويس دهنده چاپ، مسئول دريافت درخواست هاي کاربران براي چاپ اسناد است. اين سرور اين درخواست ها را در يک صف قرار مي دهد و به نوبت آن ها را به چاپگر ارسال مي کند. اين فرآيند Spooling نام دارد. به کمک Spooling کاربران مي توانند بدون نياز به انتظار براي اجراي فرمان Print به فعاليت برروي کامپيوتر خود ادامه دهند.
نوع ديگر سرور، Application Server نام دارد. اين سرور مسئول اجراي برنامه هاي Client/Server و تامين داده هاي سرويس گيرنده است. سرويس دهنده ها، حجم زيادي از اطلاعات را در خود نگهداري مي کنند. براي امکان بازيابي سريع و ساده اطلاعات، اين داده ها در يک ساختار مشخص ذخيره مي شوند. هنگامي که کاربري درخواستي را به چنين سرويس دهنده اي ارسال مي کند. سرور نتيجه درخواست را به کامپيوتر کاربر انتقال مي دهد. به عنوان مثال يک شرکت بازاريابي را در نظر بگيريد. اين شرکت در نظر دارد تا براي مجموعه اي از محصولات جديد خود تبليغ کند. اين شرکت مي تواند براي کاهش حجم ترافيک، براي مشتريان با طيف درآمدهاي مشخص، فقط گروهي از محصولات را تبليغ نمايد.
علاوه بر سرور هاي ياد شده، در يک شبکه مي توان براي خدماتي از قبيل پست الکترونيک، فکس، سرويس هاي دايرکتوري و غيره نيز سرورهايي اختصاص داد. اما بين سرور هاي فايل و Application Server ها تفاوت هاي مهمي نهفته است. يک سرور فايل در پاسخ به درخواست کاربر براي دسترسي به يک فايل، يک نسخه کامل از فايل را براي او ارسال مي کند درحالي که يک Application Server فقط نتايج درخواست کاربر را براي وي ارسال مي نمايد.

رایانه، یا کامپیوتر ماشینی است که برای پردازش اطلاعات استفاده می‌شود .


نام
در زبان انگلیسی «کامپیوتر» به کسی می‌گفتند که محاسبات ریاضی را (بدون ابزارهای کمکی مکانیکی) انجام می‌داد. بر اساس «واژه‌نامه ریشه‌یابی Barnhart Concise» واژه کامپیوتر در سال ۱۶۴۶ به زبان انگلیسی وارد گردید که به معنی «شخصی که محاسبه می‌کند» بوده‌است و سپس از سال ۱۸۹۷ به ماشین‌های محاسبه مکانیکی گفته می‌شد. در هنگام جنگ جهانی دوم «کامپیوتر » به زنان نظامی انگلیسی و آمریکایی که کارشان محاسبه مسیرهای شلیک توپ‌های بزرگ جنگی توسط ابزار مشابهی بود، اشاره می‌کرد .
در اوایل دهه ۵۰ میلادی هنوز اصطلاح ماشین‌ حساب (computing machines) برای معرفی این ماشین‌ها به‌کار می‌رفت. پس از آن عبارت کوتاه‌تر کامپیوتر (computer) به‌جای آن به‌کار گرفته شد. ورود این ماشین به ایران در اوائل دهه ۱۳۴۰ بود و در فارسی از آن زمان به آن «کامپیوتر» می‌گفتند. واژه رایانه در دو دهه اخیر در فارسی رایج شده و به‌تدریج جای «کامپیوتر» را گرفت .

برابر این واژه در زبان‌های دیگر حتما همان واژه زبان انگلیسی نیست. در زبان فرانسوی واژه "ordinateur" ، که معادل «سازمان‌ده» یا «ماشین مرتب‌ساز» می‌باشد به‌کار می‌رود. در اسپانیایی "ordenador" با معنایی مشابه استفاده می‌شود، همچنین در دیگر کشورهای اسپانیایی زبان computadora بصورت انگلیسی‌مآبانه‌ای ادا می‌شود. در پرتغالی واژه computador به‌کار می‌رود که از واژه computar گرفته شده و به معنای «محاسبه کردن» می‌باشد. در ایتالیایی واژه "calcolatore" که معنای ماشین حساب بکار می‌رود که بیشتر روی ویژگی حسابگری منطقی آن تاکید دارد. در سوئدی رایانه "dator" خوانده می‌شود که از "data" (داده‌ها ) برگرفته شده‌است. به فنلاندی "tietokone" خوانده می‌شود که به معنی «ماشین اطلاعات» می‌باشد. اما در زبان ایسلندی توصیف شاعرانه‌تری بکار می‌رود، «tölva» که واژه‌ایست مرکب و به معنای «زن پیشگوی شمارشگر» می‌باشد. در چینی رایانه «dian nao» یا «مغز برقی» خوانده می‌شود. در انگلیسی واژه‌ها و تعابیر گوناگونی استفاده می‌شود، به‌عنوان مثال دستگاه داده‌پرداز («data processing machine»).

معنای واژه‌ی فارسی رایانه

واژه‌ی رایانه از مصدر رایانیدن ساخته شده که در فارسی میانه به شکلِ rāyēnīdan و به معنای «مرتّب کردن، نظم بخشیدن و سامان دادن» بوده است. این مصدر در زبان فارسی میانه یا همان پهلوی کاربرد فراوانی داشته و مشتق‌های زیادی نیز از آن گرفته شده بوده. در زبان فارسی نو یا همان فارسی (دری) این فعل و مشتق‌هایش به کار نرفته‌اند. برایِ مصدر رایانیدن / رایاندن در لغتنامه‌ی دهخدا چنین آمده :
رایاندن . [ دَ ] (مص) رهنمائی نمودن به بیرون . هدایت کردن . (ناظم الاطباء). اما در مآخذ دیگر دیده نشد .
و گویا تنها در واژه‌نامه‌ی ناظم‌الاطبّا آمده است .
شکلِ فارسی میانه‌ی این واژه rāyēnīdan بوده و اگر می‌خواسته به فارسی نو برسد به شکل رایانیدن/ رایاندن درمی‌آمده. (بسنجید با واژه‌یِ فارسیِ میانه‌یِ āgāhēnīdan که در فارسیِ نو آگاهانیدن / آگاهاندن شده است ).
این واژه از ریشه‌یِ فرضیِ ایرانیِ باستانِ -radz* است که به معنایِ «مرتّب کردن» بوده. این ریشه به‌صورتِ -rad به فارسیِ باستان رسیده و به شکلِ rāy در فارسیِ میانه (پهلوی) به‌کار رفته. از این ریشه ستاک‌هایِ حالِ و واژه‌هایِ زیر در فارسیِ میانه و نو به‌کار رفته‌اند :

·         -ā-rādz-a*یِ ایرانیِ باستان > -ā-rāy ِ فارسی میانه که در واژه‌یِ آرایشِ فارسیِ نو دیده می‌شود .

·         -pati-rādz-a*یِ ایرانیِ باستان > -pē-rāy ِ فارسی میانه که در واژه‌یِ پیرایشِ فارسیِ نو دیده می‌شود؛ و

·         -rādz-ta*یِ ایرانیِ باستان > rāst ِ فارسی میانه که در واژه‌یِ راستِ فارسیِ نو دیده می‌شود .

این ریشه‌یِ ایرانی از ریشه‌یِ هندواروپاییِ -reĝ* به معنایِ «مرتّب کردن و نظم دادن» آمده است. از این ریشه در

·         هندی rāj-a به معنیِ «هدایت‌کننده، شاه» (یعنی کسی که نظم می‌دهد)؛

·         لاتینی rect-us به معنیِ «راست، مستقیم » ،

·         فرانسه di-rect به معنیِ «راست، مستقیم » ،

·         آلمانی richt به معنیِ «راست، مستقیم کردن» و

·         انگلیسی right به معنیِ «راست، مستقیم، درست