تنبیه یعنی آگاه ساختن و به طور کلی عبارت است از : ارائه یک محرک آزار دهنده یا تنبیه کننده ، به دنبال یک رفتار نامطلوب ، به منظور کاهش دادن یا از بین بردن آن رفتار .

1-کودک باید در حد فهم وتوان عقلی اش، هم درک کند و هم بپذیرد که چرا تشویق یا تنبیه می شود.
2-تشویق و تنیبه ، مناسب با عمل و رفتار انجام شده از جانب کودک و مربی باشد .

3-ریشه و علت خطا برای هر دو ، هم مربی و هم کودک به طور کامل مشخص و روشن شده باشد .
4-تنبیه بدنی ، خشن ترین و نامطلوب ترین روش تغییر رفتار است .

5-تنبیه ، رفتار نا مطلوب را در فرد از بین نمی برد بلکه به شکل موقتی آن را خاموش می کند .
6-تنبیه بدنی ، ممکن است باعث شرکت نکردن کودک ، و به کنارگیری او از فعالیت ها بیانجامد .

7-خشونت تمایل به خشونت را کاهش نمی دهد ، بلکه خشونت موجب خشونت است .
8-تنبیه شدید یا مقید کننده ، می تواند بی اندازه ناکام کننده باشد و ناکامی ، خود یکی از علل اصلی پرخاشگری است .

9-والدینی که تنبیه شدید اعمال می کنند ، فرزندانی پرخاشگر به بار می آورند .
10-تنبیه ، گرانترین و در عین حال کم اثر ترین وسیله یادگیری و اصلاح رفتار است .

11-فرد تنبیه شده ، ممکن است برای احتراز از تنبیه ، از یک رفتار ، اجتناب ، اما رفتارهای دیگر را جانشین آن کند .
12-تنبیه ، کودک را ترسو بار می آورد و کتک نیز ، شخصیت کودک را در هم شکسته و تعادل روانی او را بر هم می زند .

13-شخص تنبیه شونده ، ممکن است سر انجام به تنبیه کننده حمله ور شود و در مقابل او بایستد.
14-تنبیه موقعیت فردی و اجتماعی فرد را متزلزل می کند .

15-تنبیهای بدنی ، ممکن است به ایجاد عقده ، نسبت به اولیاء و مربیان منجر شود و حالت طغیان و سرکشی را در کودک برانگیزاند .
16-تنبیه ، باعث واکنشهای روانی و عاطفی ، مانند : اضطراب - ترس افراطی - دلشوره دائمی و ... شود.

17-تنبیه ، باعث می شود تنبیه شونده از کلیه چیزهایی که در ارتباط با تنبیه است ، متنفر شود.
18-کسانی که شاهد تنبیه شدن افراد ، توسط دیگران بوده اند ، در مواقع و مکانهای دیگر ، خود به تنبیه دیگران اقدام کرده اند .

19-تنبیه ، در کاهش رفتار نامطلوب به طور موقت مؤثر است اما موجب نابودی رفتار نامطلوب نمی شود و چه بسا به افزایش رفتار نا مطلوب کمک کند .
20-نباید در تنبه زیاده روی نمود ، چون در اقر تکرار و زیاده روی ، اثر خود را از دست می دهد و فرد با تنبیه سازگار می شود

21-معلم ، نباید به هیچ وجه امر تنبیه را به دانش آموزان دیگر محول کند، که این امر ، در روان کودک و همچنین در روابط فیمابین دانش آموزان اثر ناروا و زیانبخش بر جای می گذارد.
22-تبینه باید بیدرنگ و متناسب با جرم ، سن و توان افراد باشد .

23-تحقیقات روانشناسی نشان می دهد که ، 90 شیطنتهای بچه ها مرضی نیستند .
24-بسیاری از تنبیه ها ، به دلیل عدم درک روان و ذهن کودک در حال رشد است .

25-از تنبیه بدنی ، سرزنش و خجالت دادن کودک ، جداً و قویاً خود داری کنید .
26-از لجبازی کردن ، سربه سر گذاشتن ، مشاجره با کودک ، خود داری کنید .

27-تنبیه باعث خشم کودک می شود و این احساس را در وی به وجود می آورد که هیچکس اورا درک نمی کند .
28-تنبیه محصول هیجان و عواطف است تا منطق و دلیل .

29-تنبیه بدنی ، گاهی ماهیت ( دیگر آزاری دارد ) یعنی معلم یا والدین با تنبیه کودک از لحاظ عاطفی ارضا می شوند .
30- گروهی از کودکان ، مبتلا به نوعی

31-والدینی که طغیان را با طغیان جبران می کنند ، الگویی از طغیان برای کودک فراهم می کنند.
32-تنبیه کردن ، یعنی آسیب رساندن و تنبیه ، مبارزه با معلول است نه علت .

33-تند ترین و غالباً بی حساب ترین، کم اثرترین و خشن ترین واکنش در برابر رفتار نا مطلوب دیگران ، تنبیه بدنی است .
34-تنبیه بدنی ، شخصیت فرد را مضمحل می کند .

35-تنبیه ، اغلب ، متابعت به بار نمی آورد .
36-هر خطا و اشتباه کودک قابل تنبیه نیست .

37-در مقام تنبیه ، به رخ کشیدن خوبیهای همسالان موجب تحریک حسادت کودک می شود .
38-سعی کنید به جای تهدید و تنبیه ، انتقال و بد بینی ، نقاط مثبت افراد را مد نظر قرار دهید .

39-معروف ترین قانونی که اسلام ، معلمان و مربیان را بدان دعوت کرده است قانون تشویق است.
40-تنبیه امکان دارد رفتار نامطلوب راتقویت نماید .

کودک‌آزاری" عبارت است از هر گونه رفتار یا ترک رفتاری که باعث آزار روحی و جسمی کودک گردیده و ایجاد آثاری ماندگار در وجود وی نماید. برخی از این آثار می‌تواند مخفی باشد. به طور مثال: ممانعت از حاضرشدن وی در کلاس درس، محروم کردن او از غذا، حبس در حمام یا زیرزمین، اشکال مخفی کودک آزاری است. تنبه بدنی و تجاوز جنسی به کودک نیز از انواع کودک‌آزاری فیزیکی است که علائم آن قادر به ردیابی است

" کودک‌آزاری" مربوط به طبقه خاصی نیست. فقر فرهنگی به اندازه فقر اقتصادی می‌تواند خطرآفرین باشد. مسئله کودک آزاری در بین افراد تحصیلکرده و با بضاعت مالی خوب هم دیده می‌شود. باید توجه داشت که "کودک‌آزاری" با "تنبیه بدنی" متفاوت است. با تنبیه به کودک می‌فهمانند که باید رفتار خود را اصلاح کند؛ اما متاسفانه به علت عدم آگاهی و همچنین نقض قانونی، بسیاری از پدران و مادران به بهانه تنبیه، کودکان خود را در معرض هرگونه آسیب روحی و روانی قرار می‌دهند. کودکان زیادی براثر صدمات جسمانی فوت کرده‌اند حتی کسانی که زنده مانده‌اند نیز دچار جراحت‌هایی عمیق، در عواطفشان شده‌اند که آثار آنها تا مدت‌ها پس از رفع کبودی‌های جسمی، باقی می‌ماند. کودکی که فرد آزاددهنده را می‌شناسد، قطعاً به این موضوع آگاهی دارد که آزار کار نادرستی است، اما ممکن است تحت تاثیر عاطفه‌ای که نسبت به آن فرد دارد یا در اثر ترس از قدرت و تسلط آن فرد برخود، این مطلب را به کسی نگوید. کودک‌آزاری بیشتر مواقع، مخفی می‌ماند. آزار روحی نیز ممکن است به همان اندازه مخرب باشد، آثار آن تا آخر عمر ادامه پیدا کند، به اعتماد به نفس کودک لطمه بزند و در روابط او با دیگران تاثیر گذاشته و احساس شادی و موفقیتش را از بین ببرد.

 

مصادیق کودک‌آزاری:

الف) آزار جسمی: این نوع آزار برای صدمه زدن به کودک انجام می‌شود مانند کتک‌زدن، پرت کردن، لگد زدن، گاز گرفتن، تکان دادن، شلاق زدن، با کبریت و سیگار سوزاندن، گرسنه نگه داشتن او، سوزاندن با آب داغ، انداختن و یا نگه داشتن کودک زیر آب.

ب) آزار جنسی

ج)آزار عاطفی: آزار عاطفی زمانی بروز می‌کند که والدین بچه‌ی خود را نادیده گرفته، او را مرتباً مورد سرزنش، توهین و تحقیر قرار داده و به هر شکل کاری کنند که بچه احساس بی ارزشی و بی لیاقتی کند.

میزان کودک‌آزاری رو به افزایش است و گستردگی عواملی مانند ناآگاهی والدین از رفتار درست با فرزندان، بیکاری، اعتیاد و مشکلات خانوادگی به این روند صعودی دامن می‌زند.



کتک وسیله‌ای برای انضباط!

مادری جوان می‌گوید: "بازیگوشی پسرم من را به ستوه آورده بود. به قدری محکم زدمش که دلم برایش سوخت. اشکهایش را که پاک می‌کردم از خودم بدم آمد. از این که از قدرتم سوء استفاده کرده بودم حتی کمی جا خوردم. اما می‌دانستم که بازهم این کار را خواهم کرد."

کمتر پدر و مادری را می‌یابیم که کودک خود را به نوعی تنبیه نکرده باشد. همواره گروهی تنبیه بدنی کودک را تائید کرده و گروهی دیگر مخالف آن بوده‌اند. موافقان آن را وسیله‌ای مناسب برای کنترل کردن کودک و مخالفان آن را مغایر حقوق کودکان می‌دانند.

اما قلمرو جسمی و روحی کودک از آن کیست؟ چه زمان تادیب به آزار و اذیت تبدیل می‌شود؟

برخی از موافقان می‌گویند: "تلنگری به بچه زدن (مثلاً پشت دستش زدن) آسیب فیزیکی به او وارد نمی‌کند. فقط به او گوشزد می‌کند که باید رفتارش را درست کند." اما کارشناسان می‌گویند: عرف بودن یک تلنگر، باعث می‌شود که سوء رفتار با کودکان جدی گرفته نشود و فقط رفتارهای شدیدتر از آن ، اگر شناسایی شود، مورد پیگرد قانونی قرار بگیرد.



چگونه می‌توان فهمید که کودکی مورد آزار قرار گرفته است؟

 از آنجا که اکثر کودکان در طول روز به هنگام بازی، خراش یا کبودی بر روی اندامشان ایجاد می‌شود، جدا نمودن این علائم با علائم کودک‌آزاری، تا حدی دشوار به نظر می‌رسد. اما، اگر این علائم همراه با کاهش فعالیت‌های درسی و اجتماعی کودک، خشونت و تهاجمی شدن روحیه او رفتارهای غیر عادی و وحشتزدگی و میل به استفاده از سیگار و موادر مخدر و الکل باشد، می‌توان یقین پیدا کرد که کودک مورد اذیت و آزار جسمی و یا جنسی قرار گرفته است. یکی از واضح‌ترین علائمی که می‌توان دریافت کودک به گونه‌ای مورد اذیت و آزار قرار گرفته، ترس و بیزاری کودک از بزرگسالان است. این در مورد کودکانی که شخصاً آزار ندیده‌اند اما شاهد چنین عملی بوده‌اند نیز، صدق می‌کند. البته باید متذکر شد که گاه مجموعه‌ای از این علائم تفکیک شده، ظاهر می‌شود که ناشی از اعمال گسترده و چند جانبه کودک‌آزاری است.



کودک‌آزاران کیستند؟

کودک‌آزاران نیز با علائم مشخصی قابل شناسایی هستنند. آنها دارای روحیه غیراجتماعی، خشن، ترسو، و خلافکارند. مصرف الکل و مواد مخدر در چنین افرادی رواج دارد. استفاده از مجلات، آلات و فیلمهای مستهجن و غیراخلاقی در میان این افراد به وفور دیده می‌شود. عموماً چه زن و چه مرد از ازدواج دوری می‌کنند و یا ازدواج موفقی ندارند. والدینی که به بیماری کودک‌آزاری دچارند، عموماً از ارتباط با دیگران به ویژه همسایگان، دوری می‌کنند و یا در گردهمایی‌های مربوط به مدرسه کودک، حضور ندارند.


راه‌های پیشگیری از کودک‌آزاری و مراقبتهای جنسی:

در صورت مشکوک بودن والدین به کودک‌آزاری، کودکان باید در مقابل آسیب‌های آینده محافظت شوند. هر کس که احساس می‌کند کودکی مورد آزار قرار گرفته، وظیفه دارد به پلیس یا مراکزی که مربوط به چنین مواردی هستند، از طریق تلفن اطلاع دهد. حتی در صورت لزوم می‌توان بدون افشای اسم، این کار را انجام داد. باید به والدین تاکید کرد در صورتی که فکر می‌کنند فرزندشان را مورد آزار قرار داده‌اند، بهتر است با یک دوست، فامیل، پزشک یا هر فرد بزرگسال قابل اطمینان دیگر صحبت کنند تا آنها را به مراکز بهداشتی - درمانی مناسب راهنمایی کند. همچنین اگر والدین فکر می‌کنند اطرافیان آنها مانند مراقبان و پرستاران بچه‌ها، کودک‌آزاری می‌کنند، باید ابتدا باید تماس آنها را با فرزندانشان کم و محدود کرده، سپس به شیوه‌ای که باعث وحشت فرزندانشان نشود به گونه‌ای با او صحبت کنند که در حد سن و سال او بوده و برایش قابل فهم باشد. همه‌ی کودکان باید با انواع مختلف کودک‌آزاری آشنا باشند و بتوانند آنها را گزارش دهند. باید به کودکان فهماند: بزرگترهای آنها حق انجام چه کارهایی را دارند و باید به آنها آموزش داد که تمام اتفاقات رخ داده را با والدینشان مطرح کنند.