سم چيست؟
هرگونه ماده‌اي جامد، مايع يا گاز است كه در هنگام ورود به بدن يا تماس توسط اثر شيميايي‌اش سلامتي را مختل مي‌كند يا باعث مرگ مي‌شود.
 

راههاي ورود سم به بدن:
1-      خوردن
2-      استنشاق
3-      تزريق
4-      جذب پوستي يا مخاطي
 
خوردن
 خوردن شايعترين راه مسموميت است. قسمت اعظمي از سم از طريق روده باريك و نه از معده جذب مي‌شود. بنابراين درمان بيمار قبل از آنكه سم از معده به روده باريك وارد شود اهميت دارد.
 
استنشاق:
ورود سم از طريق استنشاق اثر فوري‌تري نسبت به خوردن دارو دارد (در اين موارد سم به صورت گاز، بخار، دود يا ذرات معلق در هوا است)
 
تزريق: 
سم مي‌تواند زير پوست، به درون عضله يا مستقيماً به درون يك رگ خوني تزريق شود، گزش حشرات جزء اين دسته هستند.
 
جذب پوستي يا مخاطي: 
ماده مي‌تواند از طريق تماس با غشاهاي مخاطي وارد بدن شود.
نشانه‌ها و علائم بيماران دچار مسموميت بستگي به سم خاص و طريقه ورود آن به درون بدن دارد.
 
نشانه‌ها و علائم:
نشانه‌ها و علائم ناشي از خوردن سم بسته به آنچه كه خورده شده است فرق مي‌كند علائم شايع عبارتند از:
-  تهوع
- استفراغ
- اسهال
- تغيير وضعيت هوشياري
-دردهاي شكمي
-سوختگي‌ها يا لكه‌هاي اطراف دهان، درد در دهان يا گلو
-بوهاي غيرعادي بدن يا تنفس
-تنفس مشكل
-تغيير سرعت ضربان قلب (سريع يا آهسته)
 
در برخورد با افراد مسموم بايد به چه نكاتي توجه كرد:
بررسي صحنه از نظر نوع ماده (يا داروي) خورده شده يافتن قوطي‌هاي داروي خالي قرص‌ها و كپسول‌هاي پراكنده در محيط، يافتن مواد شيميايي ريخته شده. حلال‌ها، پاك‌كننده‌ها و ... در اطلاعاتي كه شما به مامورين امدادي مي‌دهيد بسيار موثر است.
1-چه نوع ماده‌اي خورده است؟
2-آيا همراه آن الكل نيز صرف كرده است؟
3-زمان خوردن سم كي بوده است؟
4-زمان خوردن سم چقدر طول كشيده است (بيمار چه مدت زماني در معرض مواد سمي قرار گرفته است)؟
5-چه مقدار از ماده مصرف شده است؟
6-آيا فرد ديگري اقدام به درمان مسموميت كرده است؟
7-در صورتي كه فرد مسموم بي‌هوش باشد و به تحريكات شما پاسخ ندهد. سريعاً با اورژانس 115 تماس بگيريد.
 
مراقبت‌ها:
اگر كمتر از نيم ساعت از خوردن ماده سمي گذشته است با خورانيدن مقداري آب گرم كه كمي نمك در آن حل شده است بيمار را وادار به استفراغ كنيد.
 
در چه مواردي نبايد بيمار را وادار به استفراغ كرد:
1-اگر بيمار مشتقات نفتي، قليايي و يا اسيدي خورده باشد.
2-اگر بيمار در حال تشنج بوده و يا سابقه بيماري شديد قلبي داشته باشد.
3-اگر بيمار باردار است.
4-اگر بيمار هوشيار نباشد.
 
توجه داشته باشيد كه زمان، نقش بسيار مهمي در درمان مسموميت دارد و علي‌رغم بهبود ظاهري، بيمار بايد جهت بررسي بيشتر به مراكز درماني انتقال يابد.
 
توصيه‌هاي ايمني براي پيشگيري از مسموميتها در سفر:
1-از مصرف نوشيدنيهاي گرم در ليوانهاي يكبار مصرف شفاف خودداري كنيد.
2-از مصرف غذا در اماكن فاقد كارت بهداشتي در طول مسير خودداري كنيد.
3-مواد غذايي را در ظروف در بسته نگهداري كنيد.
4-سعي كنيد از مواد غذايي فاسد نشدني استفاده كنيد.
5-در سفر از خوردن ميوه‌هاي فاقد پوست نظير انگور خودداري كنيد.
6-از قراردادن مواد شيميايي در ظروف و بطري‌هاي نوشيدني بپرهيزيد.
7-در صورت استفاده از غذاهاي كنسرو شده پس از اطمينان از تاريخ مصرف آن و دارا بودن مجوز وزارت بهداشت ابتدا آن را به مدت 20 دقيقه جوشانده و سپس مصرف نماييد
كاري از خبرنگاربخش پزشكي وبهداشت دانشنامه  سوران .